
نقل قولی در دنیای تغذیه وجود دارد که می گوید " برای کنترل کالری دریافتی روزانه ٬ اینقدرمیزان نشاسته مصرفی را نشمارید ! به میزان چربی دریافتی توجه کنید !!! "
اگر به جدول زیر نگاه کنید به درستی گفتار بالا پی خواهید برد .
|
مقدار ۱۰۰ گرم از ماده غذایی |
کالری |
|
سیب زمینی |
۷۵ |
|
نان قهوه ای |
۲۱۸ |
|
نان گندم |
۲۵۰ |
|
برنج |
۳۶۰ |
|
روغن (مایع یا جامد) |
۹۰۰ |
غذاهای سنتی ما ایرانیان بسیار لذیذ و متنوع و مغذی هستند و در آنها تعادل دلنشینی از گوشت ٬ سبزیجات ٬ غلات و حبوبات وجود دارد . از سوی دیگر غذاهای ایرانی بخاطر طعم ملایمشان باب هر نوع ذائقه ای هستند ٬ ولی دو اشکال اساسی دارند . مقدار نمک و چربی آنها بالاتر از حد استاندارد جهانی هستند .
به عنوان یک همسر و مادر همیشه نسبت به غذایی که روی میز خانواده ام می گذارم ٬ حساس بوده ام . این حساسیت در چند سال اخیر بیشتر و باعث افزایش مطالعه ام در زمینه علم تغذیه شده تا بتوانم راههای جدیدی برای بهبود تغذیه همسر و فرزندانم بیابم . یکی از دغدغه های فکری دایم من کم کردن میزان روغن در پخت و پز و رساندن آن به حد استاندارد است . کاری که با کمی فکر ٬ چندان هم مشکل نیست . خودتان ببینید ...
۱ - باقلاپلو با ماهیچه غذای محبوبتان است ؟ نوش جان ! ولی همه می دانیم که ماهیچه چرب است ... برای کاهش این چربی ماهیچه را روز قبل بپزید و آنرا در یخچال بگذارید تا یک شب بماند . صبح خودتان از دیدن این همه چربی که روی ظرف جمع شده حیرت می کنید ! این چربی را دور بریزید چون مصرف چربی های حیوانی مطلقا در علم تغذیه توصیه نمی شوند . این راهکار برای دیگر گوشتهای چرب مثل گردن ٬ دنده یا زبان هم مفید است .
۲ - ما ایرانی ها ملت سخاوتمندی هستیم ولی محض گل روی خانواده تان در ریختن روغن در قابلمه خورش خساست به خرج دهید ! روغن را اندازه کنید و در ظرف بریزید . من خورش قیمه را با یک تا دو قاشق غذاخوری روغن می پزم ٬ شما هم امتحان کنید .
۳ - برای درست کردن سسی که در ایران به "مایه ماکارونی" معروف است ٬ روغن را حذف کنید . گوشت هر چقدر هم که بدون چربی باشد باز هم در بافت های پنهانش چربی ذخیره شده که قابل جداسازی نیست ولی با حرارت دادن گوشت چرخ شده خیلی زود خودش را نشان می دهد و شما می توانید از آن برای سرخ کردن خود گوشت استفاده کنید . اول گوشتتان را در یک طرف تفلون داغ تفت دهید تا به روغن بیافتد و سرخ شود بعد پیاز و سایر افزودنی ها را اضافه کنید .
۴ - مورد شماره ۳ در مورد گوشت مرغ هم صادق است . قطعات مزه دار شده مرغ (خام) را بدون اضافه کردن روغن در ظرف تفلون داغ شده قرار دهید و دو طرفش را با روغنی که خود مرغ پس می دهد سرخ کنید .
۵ - اگر می خواهید از آب حاصل از پخت مرغ سوپ درست کنید ٬ مرغ را شب قبل بپزید و در یخچال بگذارید ٬ صبح چربی جمع شده روی آب مرغ را دور بریزید .
۶ - سبزیجاتی مثل لوبیاسبز ٬ کرفس ٬ بامیه و ... را قبل از اضافه کردن به خورش ٬ سرخ نکنید ! اینجوری هم روغن کمتری مصرف می کنید و هم سبزیجات خواص بیشتری را حفظ می کند .
۷ - در پخت شیرینی و کیک سعی کنید به تدریج و با احتیاط میزان روغن یا کره را کاهش دهید . هر بار ۱۰ گرم از میزان روغن یا کره را کم کنید ٬ این جوری دستتان می آید که از چه میزانی کمتر نتیجه مطلوب حاصل نمی شود و خانواده هم به تدریج به طعم جدید عادت می کند . من میزان کره کیک شکلاتی ام را نصف کردم و آب از آب تکان نخورد . همین کار را می توانید با میزان شکر هم انجام دهید . ضمنا برای چرب کردن قالب شیرینی یا کیک از همان روغن یا کره که در دستور پخت آمده استفاده کنید . اگر فکر می کنید من زیادی سخت می گیرم ٬ یادتان باشد همان یک قاشق روغن که شما برای چرب کردن قالبتان مصرف می کنید ۱۲۰ کالری دارد که شما برای سوزاندن آن نیاز دارید حداقل ۲۰ دقیقه روی دستگاه تردمیل راه بروید .
۸ - کدو و بادنجان خورش را باید سرخ کرد وگرنه حاصل کار مطلوب نمی شود ! ولی برای گرفتن روغن اضافی می توان بعد از سرخ شدن آنها را روی چند لایه حوله کاغذی آشپزخانه قرار داد و یک لایه هم رویشان کشید و مدتی آنها را کنار گذاشت . حوله های کاغذی روغن اضافی را جذب می کنند . لابد خودتان بهتر از من می دانید که با سیب زمینی سرخ شده ٬ کتلت و شامی هم می توان همین کار را کرد .
۹ - بادنجان کشک بادنجان و حلیم بادنجان را بجای سرخ کردن ٬ تنوری کنید . کافی است آنها را با پوست زیر قسمت گریل قرار دهید تا کباب شود بعد پوست آنها را بگیرید و به غذا اضافه کنید . طعم تنوری بادنجان ویژگی خاصی به غذای شما می دهد .
۱۰ - ماهی و مرغ را سرخ نکنید ! قطعات مزه دار شده مرغ و ماهی را در ظرف مخصوص قرار دهید و رویش را با برس مخصوص آشپزخانه کمی روغن یا کره مالیده و زیر قسمت گریل قرار دهید تا برشته شود . باور کنید خوشمزه تر از انواع سرخ شده آن است و صد البته سالمتر ...
یک توصیه رستورانی : هیچ غذایی در دنیا مزه یک چلوکباب خوب و خوشمزه را ندارد . لابد شما هم با من هم عقیده هستید و هر چند یک بار سری به رستوارن محبوبتان می زنید و با این غذای ملی تجدید عهد و پیمان می کنید ! بسیار عالی و نیکو . نوش جان . فقط لطفا آن تکه کره اضافی را لای برنجتان نگذارید چون برنج رستوران و آن کباب خوش آب و رنگ به اندازه کافی روغن دارند . اگر احیانا چلوکباب بدون کره از گلویتان پایین نمی رود لااقل نصف کره را حذف کنید . حداقل ۵۰ کالری را حذف کرده اید !
و در آخر اینکه بیاد داشته باشید مصرف روغن در حد استاندارد (تقریبا ۵ تا ۸ قاشق چایخوری برای هر نفر) لازم است و باعث شادابی پوست می شود . روغنهای حیوانی و جامد که دارای چربی اشباع شده هستند را حذف و به جای آن روغنهای سالم مثل روغن هسته انگور ٬ روغن زیتون و ... را جایگزین کنید . این روغنها از لحاظ میزان کالری فرقی با بقیه ندارند ولی مصرف معقول آنها به قلب و بدن شما آسیبی نمی رساند . به یاد داشته باشید ذائقه افراد در هر سنی قابل تغییر است فقط کافی است کمی صبر و سیاست داشته باشید . اگر تا بحال روی ظرف خورش شما یک بند انگشت روغن می ایستاده ناگهان میزان روغن را خیلی کم نکنید که صدای اعتراض افراد خانواده بلند شود ٬ این کار را به تدریج انجام دهید تا ذائقه افراد آرام آرام به طعم جدید عادت کند .
نکته : مسلم است که بیشتر شما خیلی از این راهکارها را می دانستید و شاید روشهای دیگری را هم بلد هستید که من از آنها بی خبرم . ممنون می شوم اگر تجربه خودتان را با من و بقیه دوستان شریک شوید .
ببخشید این یاداشت خیلی طولانی شد !